Zenica Online – novosti i price iz Zenice

Historijske crtice: Sabor na Bilinom polju

Piše: Lamija Hodžić

Razna dualistička učenja prisutna su u skoro svim dijelovima Balkana kroz cijeli srednji vijek. Taj je ‘balkansko-slavenski protestantizam’ imao svoje duboke socijalno-etičke korijene, ali jedino je u Bosni igrao političku ulogu. Hereza je u Bosni, bez sumnje, bila sredstvom državne politike, ali joj se duhovna dimenzija i presudan utjecaj na duhovni život bosanskog čovjeka nikako ne mogu odreći. Pojam hereza označava, etimološki i izvorno: izbor, i ono izabrano. Međutim, značenje je suženo na izbor religijskih doktrina. O srednjovjekovnoj Crkvi bosanskoj raspravljalo se u kontekstu opozicijske sheme: heretička-pravovjerna. Pri tome se legitimnom smatrala samo pozicija velikih crkava – Katoličke i Pravoslavne, iz čijih se perspektiva bosanske krstjane neminovno moralo proglasiti hereticima ili otpadnicima a njihovu Crkvu pseudocrkvom. Bosanski krstjani, međutim, sebe nisu smatrali ni krivovjercima ni raskolnicima. Iz pozicije Crkve bosanske koja je sebe proglasila tumačem “prave vjere apostolske”, velike su crkve bile raskolničke što znači da je, barem proklamativno ako ne i normativno, Crkva bosanska zastupala rigorozniji oblik kršćanstva. Na čelu Crkve bosanske bio je did, a „savršeni krstjani“ su se dijelili na starce i goste.

Crkva bosanska se kroz cijeli svoj vijek postojanja součavala sa napadima sa istoka i zapada, koji su, smatravši je otpadničkom, željeli negirati njenu bosansku autohtonost i prisiliti njene pripadnike da napuste svoju vjeru i prihvate njihovu. Sve vrijeme postojanja Crkve bosanske, ona je bila uzrok velikih netrepeljivosti između bosanske države i njenih susjeda. Vjersko učenje u bosanskoj državi je osuđivano i raznim pritiscima se pokušavalo uništiti.

Jedan od tih pokušaja je sabor na Bilinom polju iz 1203. godine, ali je taj sabor ujedno i jedan od historijskih izvora koji dokazuje postojanje Crkve bosanske. Bilinopoljska izjava iz 1203. godine nastala je u specifičnoj srednjovjekovnoj atmosferi kraja XII i početka XIII stoljeća. U historijskoj literaturi Bilinopoljska izjava okarakterizirana je kao jedan od najproblematičnijih dokumenata crkvene historije Bosne i Hercegovine, uz koji su vezane brojne dileme s kojima se starija i novija historiografija susretala i susreće, i koje vrlo teško rješava.

Papin izaslanik Ivan de Kazamaris stigao je u Bosnu početkom aprila 1203. godine. Na Bilinom polju kod Zenice održao je sabor sa starješinama Crkve bosanske, banom Kulinom, njegovim časnicima i narodom. Ispitivanjem prisutnih ustanovio je da su njihova vjerska shvatanja i obredni običaji u bitnim tačkama suprotni učenju katoličke crkve i zvaničnog kršćanstva. Kristjani su tada morali da se odreknu svoga učenja. Akt o odbacivanju svog učenja su potpisali i ban Kulin i ostali pripadnici Crkve bosanske, ali je on zapravo bio samo Kulinov taktički potez da bi se izbjegao krstaški rat koji mu je prijetio. U stvarnosti, pripadnici Crkve bosanske su nastavili da djeluju shodno svome učenju.

Kao dokaz o postojanju Crkve bosanske i kao njen historijski izvor, Bilinopoljski sabor (izjava) važan je segment cjelokupne historije naše države. On je dokaz da je naša država postojala u srednjem vijeku, te se tako svako negiranje postojanja bosanske države u srednjem vijeku može opovrgnuti.

Slični postovi

• September 8, 2011 -- Zenica – stare slike i pričice (0)
• July 12, 2011 -- Narodne pjesme pjevane krajem XIX stoljeća u Zenici (0)
• April 29, 2011 -- Zenički narodni običaji za Jurjevo (4)
• April 7, 2011 -- VAROŠ ZENICA SA OKOLINOM – 1892. godina (0)
• March 20, 2011 -- ZENIČKA ČIMBURIJADA – Kratka istorija (9)